دامپروری و کوچ نشینی در روستای تاریخی انبوه قسمت اول

شرح زندگی دام پروری در روستای تاریخی انبوه را از اول بهار و همزمان با پایان زاد

و ولد دام که از اسفند ماه شروع می شود آغاز می کنیم .پس از حدود یک ماه الی

۴۰ روز از پس از شروع فصل بهار ،هنگامی که زمین برای چریدن گوسفدان و بره ها

سبز شده باشد دوشیدن دام که تا پیش از آن بره ها و بزغاله تمام شیر را می

خوردند آغاز می شود . و کمک بره ها وبزغاله به حدی رسیده اند که بتوانند بخشی از

غذای خودشان را از طریق چریدن علف صحرا تامین کنند .این مرحله را در اصطلاح

انبوهی «دان » می گویند.

photo_2015-06-19_23-51-45


با دان شدن مال (گوسفد وبز را انبوهی ها مال می گویند) دام را از محل نگهداری

زمستانی شان که نفاط گرمسیری انبوه و معمولا در فاصله های چند کیلومتری روستا

است به تدریج به سمت نفاط شمالیتر و ییلاقیتر کوچ می دهند. معمولا هر طایفه و

فامیل منطقه گرمسیری خاصی برای نگهداری دامشان در فصل زمستان دارد که به

این محل ها اصطلاحا «گاچه»می گویند. با شروع فصل دوشیدن دام زنان روستا هر

روز ار محل روستا به دسته های چند نفری حرکت می کنند ودر ساعت مقرری که

چوپان گله را در محل مشخص جمع آوری میکند دام را می دوشند در محل

دوشیدن دام که انبوهی ها به آن «بره سر »می گویند زنان روستا در دو ردیف

در حالی که ظرف شیر دوشی خود را در داخل چاله ای مستقر کرده اند می نشینند

و در وسط این دو ردیف معبری برای عبور دام و نشستن چوپان قرار می دهند . آنگاه

بزها و گوسفندان توسط تعدادی از اهالی از معبر مذکور آرام آرام عبور داده می شوند

و چوپان که صاحبان همه دام را می شناسد با عبور هر راس دام صاحبش را صدا می

زند و خانمی که زن صاحب آن دام هست با شنیدن صدای همسر خود بز یا گوسفند را

از چوپان تحویل گرفته و آن را می دوشد و پس از دوشیدن آن را به سمت بالای بره

سر که به آن «جاری بره » که در مقابل آن «جیری بره» یعنی قسمت پائین بره سر

می گویند هدایت می کند .

photo_2015-06-19_23-51-26

به زنانی که برای دوشیدن شیر به بره سر می روند در اصطلاح انبوهی «دانی »

و به عمل آمد و شد آنها از روستا به بره سر و بالعکس «دانه رایی » می گویند.
هنگامی که دوشیده شیر تمام شد بزغاله و بره را به طرف گله می آورند تا از

مختصر شیری که زنان روستا برای آنها باقی گذاشته اند تغذیه شوند و پس از

یکساعت از همراهی گله با بزغاله و بره که اصطلاحا «سر مهار »می گویند بره ها

و بزغاله ها را از گله جدا می کنند و هر کدام توسط چوپان مخصوص خودشان

برای چریدن به صحرا می روند.تا فردا دوباره در همین مکان مجددا یکدیگر را

ملاقات کنند.

photo_2015-06-19_23-51-13

پس از جداکردن بره ها و بزغاله از گوسفندان و بزه ها چوپاتن آها را به چرا می برند

تا شب دوباره به محل استراحت شان برگرداند که به این عمل «پسدان» می گویند

ومحلی را چوپان گوسفندان را شب در آنجا می حواباند در اصطلاح انبوهی

«ماله گاه» به معنای محل وجایگاه مال می گویند .

زنان شیرههای دوشیده شده را اصطلاحا «شیرواره»می کنند.شیرواره

یعنی اینکه همه ی شیرها را بترتیب تعداد مال (گوسفند وبز) ومیزان شیر افراد

ابتدا به کسی می دهند که بیشترین میزان شیر را دارد و میزان شیری که به هر

کس می دهند با ظرفهای مخصوصی که بعضا مدرج است اندازه می گیرند و

حساب آن را نزد خودشان نگه داری می کنند. پس از دو سه روز یا بیشتر شیر ها

را به نفر بعدی می دهند وهرکس پس از دادن بدهی شیر خود به کسی که قبلا

از او شیر گرفته است مجددا مقداری به او قرض می دهد که به این عمل «هوکان»

خوردن می گویند.


کسی که نوبت جمع کردن شیر با اوست پس از جمع کردن همه ی شیر ها آنها را در

ظرف مسی بزرگی که «قزقان» نام دارد می ریزد واز آن شیر ُپنیر و «لور »

( نوعی پنیر کم ارزشتر که از ته مانده شیری که از آن پنیر گرفته شده است درست

میشود ) به دست می آورد.یادآوری می شود که عمل شیر واره عینا برای شیر گاوها

هم در انبوه متداول است.


با دان شدن مال (گوسفند و بز) ابتدا آنها را در مناطق گرمسیر که بزبان محلی«طارم»

می گویند می چرانند و به تدریج با گرم شدن هوا ونیز کم شده علوفه آنها را به

مناطق ییلاقی تر و کوهستانی می برند وهر روز زنان روستا یا همان دانی ها

مجبورند فاصله روستا تا محل دوشیدن مال یا همان بره سر را پیاده طی کنند با

کوچ کردن چوپانان به مناطق کوهستانی و ییلاقی اهالی مجبورند همراه

گوسفندان کوچ کنند و زندگی موقتی را در خانه های موقتی که در چندین نقطه

مناطق ییلااقی دارند و به آنها «کلام » می گوین بنا کنند . این عمل کوچ کردن

که به آن «کوچه بار »می گویند با هماهنگی قبلی و با تصمیم بزرگان روستا و

با صلاحدید ملاهای روستا که از روی تقویم ایام سعد و قمر در عقرب نبودن را

معین می کنند انجام می گیرد.


روز کوچه بار اهالی اسباب و اثاثیه خود را که به اندازه کفاف حداقل معاش باشد

و شامل نمد ،لحاف،ظروف آذوقه و..می باشد بر روی چهارپایان حمل می کنند و

در حالیکه بچه های کوچک را وسط بار می نشانند و برخی نیز در دوش و آغوش

پدران و مادرانشان هستند و یا پیاده اند به طرف ییلاق راه می افتند.

/ 0 نظر / 16 بازدید